Η Σπιναλόγκα είναι ένα μικρό οχυρωμένο νησάκι στον κόλπο της Ελούντας, στα βορειοανατολικά παράλια της Κρήτης, στην περιοχή του Λασιθίου, και λίγα μέρη χωρούν τόση ιστορία σε τόσο μικρή έκταση. Γνωστό στην αρχαιότητα ως Καλυδών, ο βράχος φυλάει την είσοδο του προστατευμένου κόλπου της Ελούντας, και η φυσική του οχυρότητα το έκανε ορμητήριο πολύ πριν πάρει τη σημερινή του μορφή. Το 1579 οι Ενετοί, που τότε κυβερνούσαν την Κρήτη, ύψωσαν εδώ έναν επιβλητικό θαλάσσιο προμαχώνα, περιβάλλοντας το νησάκι με τεράστια τείχη με προμαχώνες, σχεδιασμένα να ελέγχουν τις προσεγγίσεις στην ακτή και να αντέχουν στην οθωμανική προέλαση. Τόσο ισχυρές ήταν οι άμυνες που η Σπιναλόγκα παρέμεινε στα ενετικά χέρια για δεκαετίες αφότου είχε πέσει όλη η υπόλοιπη Κρήτη, παραδίδοντας μόλις το 1715.
Υπό οθωμανική κυριαρχία το φρούριο έγινε οικισμός, και μια μουσουλμανική κοινότητα έζησε μέσα στα τείχη κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, χτίζοντας τα σπίτια και τα σοκάκια των οποίων τα ερείπια εξακολουθούν να σκαρφαλώνουν την πλαγιά. Αλλά είναι ο 20ός αιώνας που δίνει στη Σπιναλόγκα την πιο δυνατή και συγκινητική της ιστορία. Από το 1903 έως το 1957 το νησί λειτούργησε ως τόπος καραντίνας για τη λέπρα — η τελευταία αποικία λεπρών της Ελλάδας — όπου έστελναν ανθρώπους που είχαν διαγνωστεί με τη νόσο του Χάνσεν από όλη την Κρήτη και, αργότερα, από ολόκληρη τη χώρα. Αποκομμένοι από το νερό, οι ένοικοι έχτισαν μια δική τους κοινότητα πίσω από τα παλιά τείχη, με κεντρικό δρόμο, μαγαζιά, εκκλησία και νοσοκομείο, ζώντας τις μέρες τους στο νησί μέχρι που μια θεραπεία έκανε την αποικία περιττή και έκλεισε οριστικά.
Αυτό το πολυεπίπεδο παρελθόν — ενετικό φρούριο, οθωμανικό χωριό και η αξιοπρεπής, αυτοδύναμη κοινότητα των χρόνων της καραντίνας — έφτασε σε ένα ευρύ διεθνές κοινό μέσα από το μπεστ σέλερ μυθιστόρημα της Βικτόρια Χίσλοπ «Το Νησί», και την τηλεοπτική σειρά που βασίστηκε σε αυτό, η οποία έφερε νέες γενιές επισκεπτών στον βράχο. Σήμερα η Σπιναλόγκα είναι ένα ακατοίκητο μνημείο που προσεγγίζεται μόνο με βάρκα, από την Πλάκα, την Ελούντα ή τον Άγιο Νικόλαο. Οι επισκέπτες μπαίνουν μέσα από τη θολωτή σήραγγα που έχει από καιρό το παρατσούκλι «Πύλη του Δάντη», και ακολουθούν μια διαδρομή πεζοπορίας που περνά από τα κτίρια της αποικίας και γύρω από τα τείχη του φρουρίου, με πανοραμική θέα στο Αιγαίο σε κάθε στροφή. Επειδή το νησί είναι μικρό, εκτεθειμένο και έχει πολύ κόσμο στην περίοδο αιχμής, αναλαμβάνουμε εμείς την έκδοση των εισιτηρίων στη γλώσσα σας και κρατάμε τη ωριαία είσοδο που θέλετε, ώστε η είσοδός σας να είναι εξασφαλισμένη πριν καν πατήσετε το πόδι σας στο καράβι.